DİLEK KİPLERİ, Gereklilik, Dilek Şart Koşul, İstek, Emir , Kiple

2009-07-27 12:15:01
DİLEK KİPLERİ:

Özel bir zaman anlamı yoktur.

İşin yapılıp yapılmayacağı da belli değildir.

Eylemin yapılmasına isteme/dileme anlamı vardır.

 

    GEREKLİLİK (-meli, -malı):

Bir işin yapılması, olması gerektiğini anlatır.

Eylem+-malı+kişi=gereklilik

Çekimleri:

                Olumlu:

Eylem+malı+kişi

               

                Olumsuz:

Eylem+ma+malı+kişi

 

                Soru:

Eylem+malı+mı+kişi

 

Uyarı: Gereklilik kipleri bazen olasılık anlamı da verebilirler.

    Örn:

                Bu gelen babam olmalı. (sanırım)

                Gelmediğine göre çalışıyor olmalı. (sanırım)

 

    DİLEK-ŞART/KOŞUL (-se, -sa):

İşin yapılması hem isteğe hem de koşula bağlıdır.

Eylem+sa+kişi

Çekimleri:

                Olumlu:

Eylem+se+kişi

               

                Olumsuz:

Eylem+ma+sa+kişi

 

                Soru:

Eylem+sa+kişi+mı

 

İSTEK (-se, -sa):

Eylemin yapılması istenir.

Eylem+-a+kişi

Çekimleri:

    Olumlu:

Eylem+a+kişi

                Oku-y-a-y-ım.                      Oku-y-a-lım

   

    Olumsuz:

Eylem+ma+-a+kişi

 

    Soru:

Eylem+a+kişi+mı

 

EMİR/BUYURMA (eksiz):

Eylemin yapılmasını buyurmak için kullanılır.

Emri veren söyleyen olduğu için 1. tekil/çoğul kişisinin emir çekimi yoktur.

Eylem+kişi=emir

Çekimi:

    Olumlu:

                -                                             -

                gel                                         gel-in/iniz

                gel-sin                                  gel-sinler

 

    Olumsuz:

Eylem+me+kişi  

   

    Soru:

Buyurma/emir kipinin soru biçimi yalnızca 3. tekil kişi için kullanılır.

*Eylem+3. kişi (tekil/çoğul)+mı


1681
0
0
Yorum Yaz